ประเทศไทยเราก็มีการจัดการศึกษาสำหรับผู้ที่มีความสามารถพิเศษมามากว่าสิบปีแล้ว โครงการส่วนใหญ่ก็มักเน้นในระดับมัธยมศึกษา ส่วนในระดับประถมศึกษายังไม่มีการดำเนินการอย่างชัดเจนนัก แต่หากมาพิจารณาดูหลักการปฏิบัติที่เหมาะสมแล้วควรเริ่มมีการจัดการตั้งแต่เยาว์วัยจะทำให้ศักยภาพที่แฝงอยู่ในตัวมองเห็นชัดเจนขึ้น ซึ่งความสามารถที่แฝงอยู่แม้จะมีมากมายเท่าใด หากไม่ได้รับการกระตุ้นและส่งเสริมให้ถูกต้องและทันเวลา ความสามารถนั้นก็จะลดน้อยถอยลง และอาจสูญสิ้นไปได้

ด้วยเหตุนี้ทางสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติจึงได้สนับสนุนคณะผู้วิจัยจากศูนย์พัฒนาอัจฉริยภาพเด็ก มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โดยมีผู้เชี่ยวชาญจากหลายสถาบันมาร่วมดำเนินการวิจัย เพื่อหารูปแบบการจัดการศึกษาสำหรับเด็กที่มีความสามารถพิเศษในระดับประถมศึกษา ที่โรงเรียนไผทอุดมศึกษาเพื่อหาคำตอบว่าเราจะมีวิธีในการสำรวจและเสาะหาเด็กกลุ่มนี้จากเด็กคนอื่นในชั้นเรียนได้อย่างไร และเมื่อทราบว่าเด็กคนไทยมีแววใดแล้วควรจะจัดการศึกษาอย่างไรให้สอดคล้องกับหลักสูตรที่ออกแบบไว้

จากผลการวิจัยกับกลุ่มตัวอย่าง 59 คน จากจำนวนเด็กนักเรียนทั้งหมด 530 คน ในชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ของโรงเรียนไผทอุมศึกษา โดยดำเนินการ 7 สาขาวิชา คือ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ คณิตศาสตร์ ทัศนศิลป์ ดนตรี ทักษะการคิดและ จิตวิทยาและแนะแนว ซึ่งดำเนินการวิจัยแบบลักษณะการวิจัยเชิงพัฒนาเป็นเวลา 1 ภาคการศึกษา การวิจัยครั้งนี้ใช้เวลาก่อนและหลังการทดลองเพื่อเตรียมการและเพื่อการสรุปผล รวมทั้งสิ้นแล้วใช้เวลากว่าหนึ่งปี และมีคณะผู้วิจัยกว่า 30 ท่าน

ผลการวิจัยพบหลายอย่างที่น่าสนใจคือจำนวนของเด็กที่มีความสามารถพิเศษที่คนทั่วไปชอบตั้งคำถามว่าเด็กกลุ่มนี้มีอยู่เท่าไร โดยใช้วิธีการประเมินแบบเดียวกับการประเมินเด็กที่มีความบกพร่องทางกายหรือสมองที่สามารถเห็นได้นับได้ค่อนข้างง่ายกว่า แต่จากการวิจัยพบว่าแต่ละสาขาวิชาจะพบเด็กกลุ่มนี้ประมาณ 2-3 % นั้นหมายถึงว่าความเชื่อที่ว่าเด็กกลุ่มนี้ในภาพรวมเป็นกี่เปอร์เซนต์นั้นไม่ใช่ตัวเลขที่เหมาะสม และเชื่อว่ายังไม่มีใครสามารถบอกตัวเลขที่แท้จริงของเด็กกลุ่มนี้ได้เนื่องจากความหลากหลายทางศักยภาพของมนุษย์ หากมีการดำเนินการให้มากวิชา มากสาขาครอบคลุมความสนใจของเด็กได้ จากการวิจัยในครั้งนี้พบว่ามีเด็กถึง 11.13 เปอร์เซ็นต์ จาก 5 สาขา

กระบวนการคัดเลือก (Identification process) ใช้วิธีการตรวจสอบที่มีข้อมูลมาจากหลายแหล่ง และเป็นขั้นตอนนับแต่การตรวจสอบจากครู ซึ่งครูที่อยู่ในโครงการจะต้องเข้ารับการอบรมก่อนเพื่อทำความเข้าใจในเรื่องบุคลิกลักษณะของเด็กที่มีความสามารถพิเศษด้านต่าง ๆ จากการสังเกตในชั้นเรียน จากการร่วมกิจกรรม จากคะแนนผลการเรียนของแต่ละวิชา แบบทดสอบความคิดสร้างสรรค์ แบบทดสอบความคิดอย่างมีวิจารณญาณ และจากผลงานของเด็ก ขั้นต่อไปคือการนำเด็กที่เลือกมาแล้วประมาณ10-20 เปอร์เซนต์นี้มาทำการตรวจสอบ โดยกระบวนการตรวจสอบพิเศษของแต่ละสาขา อาทิ สาขาดนตรี ก็จะตรวจสอบการรับทางการได้ยินความเฉียบคมในการแยกแยะเสียง ฯลฯ เมื่อมีการทดสอบแล้วก็จะเลือกไว้ประมาณ 5 เปอร์เซ็นต์ ขั้นสุดท้ายคือการให้ผู้เชี่ยวชาญตัดสินอีกทีตามดุลยพินิจของผู้เชี่ยวชาญ

ใช้การประเมินผลจากข้อมูลหลายส่วนที่นอกเหนือจากการประเมินผลในระบบปรกติ คือการทดสอบก่อน-หลังกิจกรรม การสังเกตพฤติกรรมและการตอบสนองระหว่างกิจกรรม แบบทดสอบพัฒนาวิธีตรวจสอบความก้าวหน้า หรือดูทัศนคติ ความสนใจ และศักยภาพที่จริงของเด็ก

ด้านการบริหาร เกิดการจัดระบบเวลาเรียนสำหรับเด็กพิเศษขึ้นมาในคาบการเรียนปรกติมีระบบการสร้างความเชี่ยวชาญให้กับครูเกี่ยวกับการสังเกตแววการจัดการศึกษา และเกิดครูสำหรับเด็กที่มีความสามารถพิเศษในระบบโรงเรียนขึ้นมา

จากการดำเนินงานวิจัยครั้งนี้พบว่า การจัดการศึกษาสำหรับผู้ที่มีความสามารถพิเศษในประเทศไทยยังขาดเครื่องมือที่จะใช้ตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับสังคมไทยอยู่ในทุกสาขาวิชา การใช้ข้อมูลหลายด้านประกอบกับการพิจารณาคัดเลือกเด็กเข้าโครงการ ตลอดจนการใช้ผู้เชี่ยวชาญมาช่วยเป็นพี่เลี้ยงให้กับโครงการ จึงเป็นเรื่องจำเป็น และการจัดการศึกษาควรจะมีรูปแบบที่หลากหลาย เหมาะกับศักยภาพของเด็กแต่ละคน และต้องพัฒนาด้านความคิด สังคม และพัฒนาการด้านอารมณ์ของเด็กควบคู่กับการส่งเสริมทางวิชาการ

เพื่อให้เกิดกระบวนการเสาะหาและพัฒนาเด็กอย่างเป็นธรรมชาติ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องของรัฐควรเร่งส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้และการบริหารอย่างเร่งด่วน สถาบันที่ผลิตและพัฒนาบุคลากรต้องจัดให้มีการสอนเกี่ยวกับเด็กที่มีความสามารถพิเศษ หน่วยงานของรัฐต้องให้ความสำคัญกับสถาบันครอบครัว เพื่อให้ความรู้กับผู้ปกครองในการสนับสนุนบุตรหลานให้ถูกต้อง และในสถานศึกษาที่จัดการศึกษาสำหรับเด็กกลุ่มนี้ ควรให้ความสำคัญกับพัฒนาการด้านสังคม อารมณ์ จริยธรรม และร่างกายไม่น้อยกว่าผลสัมฤทธิ์ นอกเหนือจากนั้นผู้เชี่ยวชาญที่จะพัฒนาผู้มีความสามารถพิเศษคง ได้มีโอกาสได้รับรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับธรรมชาติและวิธีการพัฒนาเด็กที่มีความสามารถพิเศษ

นอกจากนี้ควรมีการวิจัยเพื่อพัฒนาเครื่องมือ การจัดการศึกษาและขยายการศึกษาไปยังสาขาอื่น ๆ กับเด็กต่างระดับชั้น ต่างระดับความสามารถ และมีการวิจัยเปรียบเทียบกับต่างประเทศด้วย

รายละเอียดของงานวิจัยติดต่อได้ที่ศูนย์แห่งชาติเพื่อพัฒนาผู้ที่มีความสามารถพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ